Życie i praca w UE

Niemcy: Emerytury, w tym renty rodzinne

Starość i osoby pozostałe po zmarłym Stan 2026

Emeryturę otrzymują ubezpieczeni, którzy osiągnęli wiek emerytalny oraz spełnili minimalny okres ubezpieczenia, a w razie potrzeby również szczególne warunki uprawniające do emerytury. W niniejszym rozdziale wyjaśniono obowiązek ubezpieczenia emerytalnego, warunki dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego oraz uprawnienia ubezpieczonych.

W jakich sytuacjach przysługują mi świadczenia?

Emeryturę otrzymują ubezpieczeni, którzy osiągnęli wiek emerytalny oraz spełnili minimalny okres ubezpieczenia, a także, w stosownych przypadkach, szczególne warunki uprawniające do emerytury.

Warunki uprawniające do świadczeń

W ramach ustawowego ubezpieczenia emerytalnego ubezpieczeni mają prawo do emerytury.

Warunkiem jest osiągnięcie

osiągnęli określony wiek (wiek emerytalny),
przepracowali minimalny okres ubezpieczenia (okres oczekiwania) oraz
w przypadku niektórych emerytur spełnili Państwo ewentualne szczególne warunki wynikające z prawa ubezpieczeniowego.

Emerytura w wieku standardowym

W związku z tendencjami demograficznymi Niemcy podniosły standardowy wiek emerytalny. Dla wszystkich osób urodzonych między 1 stycznia 1947 r. a 31 grudnia 1958 r. dotychczasowy standardowy wiek emerytalny wynoszący 65 lat przesuwa się o jeden miesiąc dla każdego kolejnego rocznika, a dla roczników od 1959 do 1963 o dwa miesiące na każdy rocznik. Dla osób urodzonych po 1 stycznia 1964 r. obowiązuje standardowy wiek emerytalny wynoszący 67 lat.

Aby uzyskać emeryturę standardową, należy spełnić ogólny okres oczekiwania, który wynosi pięć lat. Do okresu tego zalicza się okresy opłacania składek oraz okresy zastępcze.

Oprócz emerytury standardowej można uzyskiwać nieograniczone wynagrodzenie/dochód z pracy, bez żadnych potrąceń z emerytury.

Przedterminowa emerytura

O przedterminową emeryturę z obniżką można ubiegać się po ukończeniu 63. roku życia, pod warunkiem że zgromadzono 35 lat okresów uprawniających do emerytury (tzw. emerytura dla osób długoletnio ubezpieczonych). W ramach rekompensaty za dłuższy okres pobierania emerytury, za każdy miesiąc, w którym emerytura jest pobierana przed osiągnięciem standardowego wieku emerytalnego (w przypadku emerytury dla osób z poważną niepełnosprawnością – przed ukończeniem 65 lat), emerytura jest obniżana o 0,3% (obniżka). Odliczenie to pozostaje w mocy na stałe, również po osiągnięciu standardowego wieku emerytalnego.

Osoby z poważną niepełnosprawnością otrzymują emeryturę (emeryturę dla osób z poważną niepełnosprawnością), jeśli

osiągnęły wiek emerytalny,
w momencie rozpoczęcia pobierania emerytury są uznane za osoby z poważną niepełnosprawnością oraz
spełniają wymóg 35-letniego okresu składkowego.

Podobnie jak w przypadku standardowej emerytury, również dla osób z ciężką niepełnosprawnością granica wieku uprawniająca do emerytury w pełnej wysokości została podwyższona stopniowo, począwszy od rocznika urodzeniowego 1952, z ukończonego 63. do ukończonego 65. roku życia, a w przypadku najwcześniejszego możliwego terminu rozpoczęcia pobierania emerytury – stopniowo od ukończonego 60. do ukończonego 62. roku życia. W ramach rekompensaty za dłuższy okres pobierania emerytury, za każdy miesiąc, w którym emerytura jest pobierana przed osiągnięciem granicy wieku uprawniającej do emerytury bez potrąceń dla osób z ciężką niepełnosprawnością, emerytura jest obniżana o 0,3%.

Bez potrąceń można otrzymać tzw. emeryturę dla osób o szczególnie długim stażu ubezpieczenia, jeśli spełniono wymóg 45-letniego okresu oczekiwania. W ramach tego okresu oczekiwania uwzględnia się w szczególności obowiązkowe składki z tytułu zatrudnienia, działalności na własny rachunek i opieki, a także okresy wychowywania dzieci do ukończenia przez nie 10. roku życia. Uwzględniane są również okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz pozostałych świadczeń zastępujących wynagrodzenie w ramach promocji zatrudnienia (z wyjątkiem ostatnich dwóch lat przed rozpoczęciem pobierania emerytury), ale nie uwzględnia się okresów pobierania zasiłku obywatelskiego (Bürgergeld). Uwzględniane są również składki dobrowolne, o ile można wykazać opłacanie składek obowiązkowych przez 18 lat.

Wiek uprawniający do tej emerytury jest stopniowo podnoszony do 65 lat dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1952 r. Podwyżka następuje dla poszczególnych roczników w odstępach co 2 miesiące. Począwszy od rocznika urodzeniowego 1964 granica wieku 65 lat zostaje osiągnięta.

W przypadku górników obowiązują szczególne przepisy: od ukończenia 60. roku życia i po upływie 25-letniego okresu oczekiwania mają oni prawo do pełnej emerytury dla górników z wieloletnim stażem pracy pod ziemią. Wiek uprawniający do tej emerytury jest również stopniowo podnoszony dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1952 r. Podwyżka następuje dla poszczególnych roczników w odstępach co 1 miesiąc, a dla roczników od 1959 do 1963 r. – o dwa miesiące na rocznik. Dla osób urodzonych po 1 stycznia 1964 r. obowiązuje limit wieku emerytalnego wynoszący 62 lata.

Jakie mam uprawnienia i gdzie mogę ubiegać się o świadczenia?

Ustawowe zabezpieczenie emerytalne w Niemczech składa się z:

obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego,
systemu emerytalnego dla urzędników państwowych,
zawodowych funduszach emerytalnych oraz
systemu zabezpieczenia emerytalnego rolników.

Wszyscy pracownicy najemni, czyli pracownicy umysłowi i fizyczni, są obowiązkowo objęci jednym z tych systemów zabezpieczenia emerytalnego. Dotyczy to również osób prowadzących działalność na własny rachunek w określonych zawodach: m.in. rolników, artystów, publicystów oraz przedstawicieli zawodów zrzeszonych w izbach, takich jak lekarze, architekci, rzemieślnicy, farmaceuci, inżynierowie, doradcy podatkowi i adwokaci, a także niektórych innych. Osoby prowadzące działalność na własny rachunek, które nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu, mogą na wniosek przystąpić do ustawowego ubezpieczenia emerytalnego jako ubezpieczeni obowiązkowo lub dobrowolnie.

Również osoby zatrudnione za niewielkim wynagrodzeniem (regularne wynagrodzenie (brutto) w wysokości nieprzekraczającej 603 EUR miesięcznie), które podjęły zatrudnienie po 31 grudnia 2012 r., podlegają obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego. Mogą oni jednak uzyskać zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia emerytalnego. Nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego osoby zatrudnione na krótki okres, a więc osoby, których zatrudnienie od początku jest ograniczone do nie więcej niż trzech miesięcy lub łącznie 70 dni roboczych w roku kalendarzowym i nie jest wykonywane zawodowo. Z dniem 1 stycznia 2026 r. limity czasowe dotyczące zatrudnienia krótkoterminowego w gospodarstwach rolnych zostały wydłużone do 15 tygodni lub 90 dni roboczych.

Obliczanie wysokości emerytury

Wysokość emerytury opartej na wynagrodzeniu i składkach w ramach ubezpieczenia emerytalnego zależy zasadniczo od liczby przepracowanych lat ubezpieczeniowych oraz wysokości ubezpieczonych wynagrodzeń. Do obliczeń można również uwzględnić tzw. okresy bezskładkowe i okresy o obniżonych składkach.

Do obliczenia emerytury, zgodnie z formułą emerytalną, decydujące znaczenie mają osobiste punkty wynagrodzeniowe, współczynnik rodzaju emerytury oraz aktualna wartość emerytury.

W przypadku wieloletniego ubezpieczenia w ramach ustawowego systemu ubezpieczenia emerytalnego przy dochodach poniżej średniej przysługuje indywidualnie obliczany dodatek do emerytury podstawowej. Warunkiem jest między innymi posiadanie co najmniej 33 lat „okresów uprawniających do emerytury podstawowej” (przede wszystkim obowiązkowych okresów składkowych z tytułu zatrudnienia, wychowywania dzieci i opieki). Podstawą do obliczenia dodatku są punkty wynagrodzeniowe (EP) uzyskane z okresów uprawniających do emerytury podstawowej, które mają wartość co najmniej 0,025 EP/miesiąc (co odpowiada dochodowi wynoszącemu 30% średniego wynagrodzenia wszystkich ubezpieczonych) (okresy oceny emerytury podstawowej). Renta podstawowa jest przyznawana w zależności od dochodów, a weryfikacja dochodów odbywa się w sposób mało biurokratyczny poprzez elektroniczne pobieranie danych dotyczących dochodów przez ubezpieczenie emerytalne z organów skarbowych. Nie jest wymagany oddzielny wniosek.

Formularze wniosków

Zasadniczo emeryturę otrzymuje tylko osoba, która wcześniej złożyła wniosek do właściwego organu ubezpieczenia emerytalnego.

W celu uzyskania dodatku do emerytury podstawowej nie trzeba składać dodatkowego wniosku.

Formularze wniosków o emeryturę można uzyskać w instytucji ubezpieczenia emerytalnego oraz na stronie internetowej Niemieckiego Ubezpieczenia Emerytalnego http://www.deutsche-rentenversicherung.de/

Uprawnienia emerytalne, z których nie skorzystasz od razu, nie przepadają: jeśli złożysz wniosek o emeryturę dopiero później lub jeśli na początku zadowolisz się emeryturą częściową, w przyszłości otrzymasz wyższą emeryturę pełną. Za każdy miesiąc po osiągnięciu standardowego wieku emerytalnego, w którym nie złożyli Państwo wniosku o pełną emeryturę pomimo spełnienia warunków, Państwa przyszła emerytura wzrasta trwale o 0,5% (6% rocznie). Aby nie przegapić terminów składania wniosków, powinni Państwo zapytać swoją instytucję ubezpieczenia emerytalnego o obowiązującą procedurę.

Państwa prawa

Podmiotami zarządzającymi ustawowym ubezpieczeniem emerytalnym są

Publikacje Komisji Europejskiej:

Jako emeryt/emerytka za granicą: Twoje prawa jako obywatela UE za granicą

Jeśli oprócz Niemiec są Państwo objęci ubezpieczeniem społecznym w jednym lub kilku innych krajach, proszę zapytać o konsekwencje dla ubezpieczenia emerytalnego:

Biura łącznikowe ds. ustawowego ubezpieczenia emerytalnego:
Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne http://www.deutsche-rentenversicherung.de
dla Grecji, Liechtensteinu, Szwajcarii, Cypru:
Niemiecki Ubezpieczenie Emerytalne Badenii-Wirtembergii 76122 Karlsruhe tel.: +49 721 825 0 oraz 70429 Stuttgart tel.: +49 711 848 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-bw.de
dla Polski:
Niemiecki Ubezpieczenie Emerytalne Berlin-Brandenburgia, Knobelsdorffstraße 92, 14059 Berlin, tel.: +49 30 3002 0, http://www.deutsche-rentenversicherung-berlin-brandenburg.de
dla Węgier:
Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne Środkowych Niemiec Kranichfelder Straße 3 99097 Erfurt Tel.: +49 361 482 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-mitteldeutschland.de
dla Bułgarii:
Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne Środkowych Niemiec Paracelsusstraße 21 06114 Halle Tel.: +49 345 213 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-mitteldeutschland.de
dla Słowenii, Słowacji i Czech
: Niemiecki Fundusz Ubezpieczenia Emerytalnego Bawarii Południowej, 84024 Landshut, tel.: +49 871 81 0, http://www.deutsche-rentenversicherung-bayernsued.de
Dla Austrii:
Niemiecki Ubezpieczenie Emerytalne Bawarii Południowej 81729 Monachium Tel.: +49 89 6781 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-bayernsued.de
dla Danii, Finlandii, Norwegii, Szwecji:
Niemiecki Fundusz Ubezpieczania Emerytalnego Północ Ziegelstraße 150 23556 Lubeka Tel.: +49 451 485 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-nord.de
dla Estonii, Łotwy, Litwy:
Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne Północ Platanenstraße 43 17033 Neubrandenburg Tel.: +49 395 370 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-nord.de
dla Irlandii, Wielkiej Brytanii
: Niemiecki Ubezpieczenie Emerytalne Północ Friedrich-Ebert-Damm 245 22159 Hamburg Tel.: +49 40 5300 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-nord.de
dla Belgii, Hiszpanii
: Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne Nadrenii 40194 Düsseldorf Tel.: +49 211 937 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-rheinland.de
dla Francji, Luksemburga:
Niemiecki Fundusz Ubezpieczenia Emerytalnego Nadrenii-Palatynatu Eichendorffstraße 4-6 67346 Speyer Tel.: +49 6232 17 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-rlp.de
dla Włoch, Malty:
Niemiecki Fundusz Ubezpieczania Emerytalnego Szwabii Dieselstraße 9 86154 Augsburg Tel.: +49 821 500 0 http://www.deutsche-rentenversicherung-schwaben.de
dla Portugalii:
Niemiecki Ubezpieczenie Emerytalne Północnej Bawarii, Friedenstraße 12/14, 97072 Würzburg, tel.: +49 931 802 0, http://www.deutsche-rentenversicherung-nordbayern.de
dla Islandii, Holandii:
Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne Westfalii, Gartenstraße 194, 48125 Münster, tel.: +49 251 238 0, http://www.deutsche-rentenversicherung-westfalen.de
Biura łącznikowe Niemieckiego Ubezpieczenia Emerytalnego dla wszystkich krajów, jeśli składki zostały opłacone na rzecz ubezpieczyciela:
Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne Federalne 10704 Berlin Tel.: +49 30 865 1 http://www.deutsche-rentenversicherung-bund.de
Niemiecki Ubezpieczenie Emerytalne Knappschaft-Bahn-See, Pieperstraße 14-28, 44789 Bochum, tel.: +49 234 304 0, http://www.deutsche-rentenversicherung-knappschaft-bahn-see.de
Biuro Łącznikowe ds. Ubezpieczeń Emerytalnych Rolników:
Ubezpieczenie Społeczne dla Rolnictwa, Leśnictwa i Ogrodnictwa, Weißensteinstraße 70-72, 34131 Kassel, tel.: +49 561 9359 0, http://svlfg.de
Informacje dotyczące odszkodowań socjalnych:
Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych (BMAS) Wilhelmstraße 49 10117 Berlin Tel.: +49 30 18 527 0 http://www.bmas.de/DE/Themen/Soziale-Sicherung/Soziale-Entschaedigung/i…

Więcej informacji

Bezpłatne porady i informacje można uzyskać w instytucjach zarządzających ubezpieczeniem emerytalnym. Dla większości mieszkańców Niemiec jest to Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalne, które posiada biura w większych miastach.

Adresy można znaleźć na stronie http://www.deutsche-rentenversicherung.de/

Informacje telefoniczne można uzyskać pod bezpłatnym numerem 080010004800

W 2026 r. składka na ubezpieczenie emerytalne wynosi 18,6% dochodu z pracy. Zasadniczo połowę składki pokrywa pracodawca, a drugą połowę – pracownik. Również w tym przypadku obowiązuje limit wymiaru składki:

W przypadku dochodów z pracy (brutto) powyżej 101 400 EUR rocznie nie płaci się składek na ubezpieczenie emerytalne (stan na rok 2026).

Procedura zgłoszeniowa

Gdy tylko rozpoczniesz pracę, pracodawca zgłosi Cię do ubezpieczenia społecznego.

Najpierw zostaniesz zgłoszony do kasy chorych (ubezpieczenie zdrowotne), która przekaże zgłoszenie do ubezpieczenia pielęgnacyjnego, instytucji ubezpieczenia emerytalnego oraz ubezpieczenia od bezrobocia.

Po rozpoczęciu pierwszej pracy podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu jako robotnik lub pracownik otrzymają Państwo od instytucji ubezpieczenia emerytalnego pismo z wydrukowaną kartą ubezpieczenia społecznego. Zawiera ona Państwa nazwisko, nazwisko rodowe, imię oraz osobisty numer ubezpieczeniowy. Na podstawie tego numeru instytucja ubezpieczenia emerytalnego rejestruje Państwa okresy ubezpieczenia oraz wynagrodzenie podlegające opłacaniu składek.

Wraz z numerem ubezpieczeniowym otrzymają Państwo adres instytucji ubezpieczenia emerytalnego.

Osoby prowadzące działalność na własny rachunek muszą samodzielnie zarejestrować się w swojej kasie chorych oraz, jeśli podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, w instytucji ubezpieczenia emerytalnego.

Ponadto dla niektórych zawodów istnieją odrębne systemy ubezpieczeń społecznych, które nie zostały uwzględnione w niniejszym przewodniku:

ubezpieczenie społeczne dla rolnictwa, leśnictwa i ogrodnictwa https://www.svlfg.de/
ubezpieczenie rzemieślników: https://www.deutsche-rentenversicherung.de/Westfalen/DE/Broschueren_und_mehr/Broschueren/Handwerkerversicherung.pdf?__blob=publicationFile&v=4
oraz ubezpieczenie społeczne dla artystów KSK (dla artystów, niezależnych dziennikarzy i publicystów).

Strona internetowa Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych znajduje się pod adresem http://www.bmas.de